UkraineNấm đen mọc trên tường gần lò phản ứng bị hư hỏng ở nhà máy điện hạt nhân Chernobyl dường như phát triển tốt trong môi trường độ phóng xạ cao. Theo Science Alert, gần 40 năm từ khi lò phản ứng số 4 tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl phát nổ, các nhà nghiên cứu tìm thấy một loại nấm đen kỳ lạ phát triển tốt và bám vào các bức tường của một trong những tòa nhà có độ phóng xạ cao nhất trên Trái Đất. Có khả năng sắc tố melanin trong nấm Cladosporium sphaerospermum giúp nó tận dụng bức xạ ion hóa thông qua quá trình tương tự cách thực vật dùng ánh sáng để quang hợp, gọi là radiosynthesis. Tuy nhiên, giới nghiên cứu vẫn chưa thể xác định chính xác cách thức hoặc lý do nấm C. sphaerospermum phát triển mạnh trong môi trường bức xạ ion hóa. Bí ẩn bắt đầu từ cuối những năm 1990 khi một nhóm chuyên gia do nhà vi sinh vật học Nelli Zhdanova của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Ukraine dẫn đầu tiến hành khảo sát thực địa Vùng cấm Chernobyl để tìm hiểu liệu có dạng sống nào tồn tại xung quanh lò phản ứng bị phá hủy hay không. Tại đó, họ bất ngờ phát hiện quần thể nấm gồm 37 loài có màu tối hoặc đen, giàu sắc tố melanin. C. sphaerospermum chiếm phần lớn mẫu vật, đồng thời có độ ô nhiễm phóng xạ thuộc hàng cao nhất. Trong bài báo công bố hồi tháng 5/2007 trên tạp chí PLOS One, nhà dược lý phóng xạ Ekaterina Dadachova và nhà miễn dịch học Arturo Casadevall làm việc tại Trường Y Albert Einstein ở Mỹ dẫn đầu một nhóm nghiên cứu phát hiện bức xạ ion hóa không gây hại cho nấm C. sphaerospermum như đối với các sinh vật khác. Bức xạ ion hóa là quá trình phát ra những hạt mang đủ năng lượng để đánh bật electron ra khỏi nguyên tử, biến chúng thành dạng ion. Quá trình này có thể phá vỡ phân tử, tác động tới phản ứng sinh hóa, thậm chí phá hủy ADN. Theo BBC, nhóm nghiên cứu nhận thấy nấm có melanin giống loại tìm thấy ở Chernobyl phát triển nhanh hơn 10% trong môi trường có caesium phóng xạ so với nuôi cấy trong điều kiện bình thường. Theo họ, nấm có melanin bị chiếu xạ dường như sử dụng năng lượng đó để thúc đẩy quá trình trao đổi chất và phát triển. Nấm C. sphaerospermum chứa melanin. Ảnh: Rui Tomé/Atlas of Mycology Bài báo tiếp theo của Dadachova và Casadevall năm 2008 chỉ ra nấm C. sphaerospermum có thể sử dụng một cơ chế sinh học tương tự quang hợp. Nó thu hoạch bức xạ ion hóa và chuyển đổi thành năng lượng, trong đó melanin có chức năng giống sắc tố hấp thụ ánh sáng chlorophyll. Đồng thời, melanin hoạt động như lá chắn bảo vệ, chống lại tác động có hại hơn của bức xạ. Một nghiên cứu đưa nấm C. sphaerospermum lên Trạm Vũ trụ Quốc tế vào tháng 12/2018 phát hiện nó cũng phát triển tốt ngoài không gian. Nils Averesch, nhà hóa sinh làm việc tại Đại học Florida và đồng nghiệp nhận thấy so với mẫu vật trên Trái Đất, nấm C. sphaerospermum phơi dưới bức xạ vũ trụ trong 26 ngày phát triển nhanh hơn trung bình 1,21 lần. Tuy nhiên, Averesch cho rằng chênh lệch về tốc độ phát triển này có thể là kết quả của tình trạng không trọng lực. Nhóm nghiên cứu cũng kiểm tra tiềm năng bảo vệ của melanin trong nấm C. sphaerospermum bằng cách đặt cảm biến dưới mẫu vật nấm trên ISS. So với mẫu vật không có nấm, lượng bức xạ bị chặn tăng lên trong quá trình nấm phát triển. Tuy nhiên, tính từ đó cho tới nay, giới khoa học chưa thể chứng minh lợi ích chuyển hóa từ bức xạ ion hóa hoặc xác định rõ ràng cách nấm đen thu hoạch năng lượng. An Khang tổng hợp Adblock test (Why?)Nguồn VNExpress
