Vòm nhiệt, hiện tượng giữ nhiệt gây nắng nóng và khô hạn, đang khiến nhiều nơi thuộc châu Âu chìm trong nắng nóng dữ dội. Sau đợt nắng nóng kỷ lục cuối tuần qua ở một số khu vực, châu Âu tuần này tiếp tục đối mặt với mức nhiệt khó chịu. Các chuyên gia dự báo thời tiết tại Severe Weather Europe cảnh báo, nhiệt độ đang cao hơn mức trung bình khí hậu dài hạn 12-16 độ C trong bối cảnh khí nhà kính tiếp tục nung nóng Trái Đất. Khu vực phía nam và tây nam châu Âu, bao gồm Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp, dự kiến hứng chịu mức nhiệt ban ngày lên tới 38 độ C, trong đó nhiều vùng thuộc Pháp bị đặt trong tình trạng cảnh báo nhiệt độ cao trung bình. Những nước phía bắc như Đức và Anh cũng ghi nhận ngưỡng nhiệt tối đa vượt 30 độ C. Cơ quan thời tiết Anh Met Office hôm 25/5 ghi nhận nắng nóng chạm mức 34,8 độ C tại Kew Gardens, tây nam London, cao hơn 2 độ so với kỷ lục trước đó của tháng 5. "Mức nhiệt này là điều bất thường ở Anh ngay cả vào giữa mùa hè, chưa nói đến tháng 5", cơ quan này cho hay. "Thời tiết ở đây giống như một phiên bản địa ngục thu nhỏ, nóng như thiêu như đốt. Thực sự rất nóng", Liza Nizari, 10 tuổi, chia sẻ với AFP khi đến thăm London, nơi nhiệt độ trung bình vào thời điểm này trong năm thường chỉ vào khoảng 17-18 độ C. Anh ghi nhận mức nhiệt 34,8 độ C, ngưỡng cao nhất lịch sử trong tháng 5 tại nước này, hôm 25/5. Ảnh: Cơ quan thời tiết Anh (Met Office) Cơ quan khí tượng Météo-France (Pháp) cho rằng hiện tượng vòm nhiệt là nguyên nhân khiến trời đặc biệt oi bức. Severe Weather Europe cũng đồng ý rằng một "vòm nhiệt cực mạnh và bất thường" đang bao trùm Tây và Trung Âu. "Không khí sẽ còn nóng hơn ở nhiều quốc gia trong những ngày tới, khi vòm nhiệt trên cao tiếp tục mạnh lên. Do hiện tượng này hạn chế đối lưu thẳng đứng và mây che phủ, cả ngưỡng nhiệt tối đa và tối thiểu đều sẽ thách thức các kỷ lục theo tháng tại hàng trăm trạm đo ở Tây Âu", theo Severe Weather Europe. Theo Euronews, thuật ngữ "vòm nhiệt" hay "bong bóng nhiệt" bắt đầu phổ biến vào những năm 2010. Vòm nhiệt hình thành khi một hệ thống áp cao phát triển ở tầng khí quyển trên, khiến không khí bên dưới chìm xuống và bị nén lại - làm tăng nhiệt ở tầng khí quyển thấp. Tuy nhiên, do không khí nóng giãn nở, nó tạo thành một mái vòm phồng lên, giữ nhiệt bên trong. Thông thường, gió có thể dịch chuyển vùng áp cao, nhưng vì vòm nhiệt trải rất rộng, hệ thống thời tiết này gần như đứng yên. Reuters so sánh vòm nhiệt hoạt động giống như đậy nắp nồi nước đang sôi. Do cản trở mây hình thành, vòm nhiệt cho phép nhiều bức xạ Mặt Trời chiếu xuống mặt đất hơn. Hiện tượng này tạo ra những ngày trời quang, nắng ráo và lặng gió. Vòm nhiệt càng tồn tại lâu phía trên một khu vực, các bề mặt tối màu bên dưới như đường xá, nhà cửa, càng hấp thụ và giữ nhiệt nhiều hơn, mặt đất càng khô hơn. Điều này cũng làm tăng nguy cơ cháy rừng, vì sức nóng làm khô thảm thực vật. Vòm nhiệt có thể kéo dài vài ngày đến vài tuần rồi tan biến khi một hệ thống thời tiết khác, chẳng hạn giông bão hoặc khối áp thấp mát hơn, đẩy khối áp cao đi. Vòm nhiệt khác với sóng nhiệt. Met Office định nghĩa sóng nhiệt là "giai đoạn thời tiết nóng bức kéo dài so với điều kiện dự kiến của khu vực vào thời điểm đó trong năm, có thể kèm theo độ ẩm cao". Vòm nhiệt thường xuyên gây ra sóng nhiệt do giữ nhiệt và làm nhiệt độ tăng cao. Du khách tới xem giải quần vợt Roland Garros 2026 ở Paris làm mát cơ thể bằng nước từ vòi phun hôm 24/5. Ảnh: AP Ioanna Vergini, nhà sáng lập wfy24.com, nền tảng phân tích dữ liệu thời tiết và xu hướng dao động khí hậu, giải thích với Euronews, mùa hè ở châu Âu không chỉ ngày càng nóng mà còn kéo dài hơn. "Điều từng được gọi là hiện tượng tháng 7 đang xuất hiện vào giữa tháng 5. Các nghiên cứu khí hậu ước tính, những đợt sóng nhiệt tháng 6 ở châu Âu hiện có khả năng xảy ra cao gấp khoảng 10 lần so với thời kỳ tiền công nghiệp, xu hướng tương tự cũng đang dần hiện rõ trong tháng 5". Theo Cơ quan Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus (C3S) thuộc Liên minh châu Âu (EU), 2024, 2023, 2025 lần lượt là những năm nóng nhất từng ghi nhận trên toàn cầu. Năm ngoái, hàng chục quốc gia ghi nhận mức nhiệt vượt 40 độ C, nhiều nơi hứng chịu hạn hán, cháy rừng. Các nhà nghiên cứu từ Đại học Hoàng gia London và Trường Y học Nhiệt đới và Vệ sinh London phân tích 854 thành phố châu Âu, kết luận biến đổi khí hậu dẫn đến 68% trong số 24.400 ca tử vong do nắng nóng vào hè năm 2025. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences cùng năm cũng cho thấy, các mô hình khí quyển gây ra hiện tượng thời tiết cực đoan như vòm nhiệt và lũ lụt, tăng gần gấp ba lần kể từ những năm 1950 do tình trạng biến đổi khí hậu mà con người gây ra. Thu Thảo tổng hợp Adblock test (Why?)Theo Trang Công Nghệ
